ensinargalego

Despois do éxito de Herba moura, non debe ser fácil para unha escritora publicar unha novela na que tanto os críticos como os lectores agardan unha calidade, amenidade e que os enganche igual que a obra anterior. Recoñecendo que é moi difícil estar sempre a un nivel tan alto, esta novela tampouco defraudou. É diferente, pero con moita calidade e amenidade. Nela a autora indaga sobre a identidade sexual de cada un. O outro sexo que todos levamos.

A relación de Adam e Eva xa non funciona, despois de levaren 7 anos como parella, aínda que aparentemente non teñan problemas. Pero hai algo neles, nos dous, e  do que ambos son conscientes, que os distancian e fai que non dialoguen nin haxa complicidade entre eles como antes.

Todo comeza cun problema de pel de Adam e a consulta no dermatólogo. A partir de entón, pouco a pouco imos constatando a súa transformación e tamén o distanciamento de Eva. Esta, non sendo capaz de afrontar o problema, opta pola fuxida cuns compañeiros ao estranxeiro e logo a reclusión nun cenobio. El vai pasando do enfado á ira e a outros estados anímicos, xa que non acepta a vida en solitario, para acabar con outra parella, tamén muller, e o cambio de nome: Mada.

Nesta novela temos a novidade de que a narradora se mostra como tal, dirixíndose directamente á lectora (ou lector), para ir dándolle indicacións e, incluso, amosándose como nun nivel de superioridade, xa que toda a trama, os personaxes,  o desenvolvemento da historia, depende dela. Ás veces dá a sensación de que chega a cansar a súa presenza e a súa insolencia, mais a retirada a tempo, fai que continuemos a lectura sen perder o fío e co mesmo interese.

Sen dúbida, Teresa Moure quere indagar en novos camiños e aportar algo novo á literatura galega.

Durante moitos días segue sendo a noticia en Ourense. O caso do neno obeso que a fiscalía pide aos pais que o entreguen á Xunta. Non o podo crer. Que lles arrebaten un neno aos seus pais. Sabemos que o caso non é sinxelo, pero ten que haber outras solucións. Por unha banda, parece que o rapaz ten adelgazado nos últimos meses ( máis de 10 quilos). Por outro lado un coñecido endocrino dixo publicamente que non corría perigo a súa vida e que calquera tratamento que se dera fóra do entorno familiar estaba condenado ao fracaso. Reitero. Debe haber outras solucións. Como por exemplo que se faga un seguimento do neno na súa casa. Que o médico faga un control semanal ou quincenal para ver a evolución do neno. Que a familia reciba apoio dos Servizos Sociais do Concello ou da Xunta, etc.

Ademais, hai moitos casos de rapaces ou adolescentes con problemas non menos importantes. Refírome a casos relacionados coas drogas, o alcohol, agresións á propia familia, etc. Sen embargo nestes casos as autoridades non investigan, nin llos quitan a seus pais.

Todos somos conscientes de que é un problema grave. Isto non o discutimos. Pero, cantas persoas adultas teñen sobrepeso ou outros problemas graves de distinta índole e non seguen o tratamento ou instruccións dos médicos? E finalmente, quero facer outra reflexión. Acaso todos nós non nos excedemos algunha vez na comida ou ... ? Logo arrepentímonos. É verdade. Pero xa pasou. O que estea libre de culpa que tire a primeira pedra.

Éunha palabra devaluada a que titula esta columna. Non obstante, certifico a súa grandeza e necesidade. Ratifico a súa urxencia nestes malos tempos que vivimos. Cando ninguén aparece, sempre quedan os amigos. Van sen que ti o pidas. Están para todo. Para os consellos (eses que nunca aceptamos), para acompañar ata que sae o sol mentres recitas poemas a unha lúa que só podes ver ti. Os amigos son un seguro contra a crise (ese substantivo que Feijoo se empeña en denominar «crisi», quizá para que pareza diminuta). Os amigos están sempre e nunca marchan, aínda que marchen a Andorra ou Venezuela. Vante ver cando che doe a alma. Abrázante, como só abrazan os amigos. Son tenrura aínda que en ocasións aparenten pétreos. Se saben que estás mal non tes que chamalos porque os amigos de verdade son os que non faltan, certamente, cando a vida semella un gato panza arriba. Falo dos amigos, ¿sabes? Son o mellor patrimonio e unha das grandes fortunas do ser humano. Beben contigo, contigo cantan, discuten do divino e do humano para chegar a ningunha parte. Os amigos non se distancian nin cando casan, teñen fillos, e tantas preocupacións. Os amigos están sempre aínda que non chamen. Non hai día que non pensen en ti. Rin contigo e, se fai falta, contigo choran ata afogar entre vasos as penas. Os amigos cambiarían a súa risa para que ti non tiveras lágrimas. Conxugan só o verbo dar . Son imprescindibles. E nunca son demasiados. Os amigos que saben todo de ti. Os que te botan de menos cando non estás. Os que lamentan os teus fracasos e gozan máis ca ti os éxitos. Os amigos curan, salvan do tedio, alimentan a miña fe no ser humano. Polos amigos escribo este De bar en bar que me sae das entrañas. Como saen todas as cousas importantes, a vida. Por eles levanto a copa en medio de xuño, en medio do corazón. Polo sol que nos dan. Porque sen eles somos nada. Apenas.

Xosé Carlos Caneiro, La Voz de Galicia. 16 de xuño de 2009

O 5 de xuño foi designado Día Mundial do Medio Ambiente por Nacións Unidas no 1972. Isto quere dicir que dende hai máis de 3 décadas tratan de concienciarnos dos problemas que padece o noso planeta. O lema deste ano é significativo: "O teu planeta necesítate. UNidos para combatir o cambio climático". Todos podemos ver con frecuencia os efectos deste problema planetario. Por se non nos damos conta, a propia natureza nolo recorda a miúdo. Proba disto son os ciclóns, cada vez máis frecuentes, os períodos de grandes secas, a desertización de moitas zonas, as inundacións, as elevadas temperaturas estivais (grandes e numerosos incendios), a contaminación nas grandes urbes, etc, etc.

Todos debemos reflexionar sobre estes temas. Todos debemos contribuír para frear o deterioro do noso planeta, sobre todo, pola conta que nos ten. Podemos usar máis os medios de transporte públicos ou ir a pé ao traballo, non malgastar a auga, a luz, a calefacción, o papel, separar os residuos para reciclar, utilizar productos ecolóxicos, non usar herbicidas, etc.

Tamén é importante concienciar aos que nos rodean. Un papel importante témolo os que estamos en centros educativos e traballamos con nenos ou mozos. Son o futuro. Reflexionemos sobre a máxima que di algo así como, non vos preocupedes do planeta que lle deixades aos vosos fillos, senón dos fillos que lle deixades ao planeta.

Un labor moi importante están facendo os centros que participan no proxecto da Axenda 21 Escolar de Galicia. É un proxecto da Consellería de Medio Ambiente e a Consellería de Educación con moi bos resultados. Dende logo debémonos congratular do seu traballo, do entusiasmo que manifestan e da implicación do profesorado e, sobre todo, do alumnado. Esperamos que continúen e vaia aumentando o número de centros ano a ano.

A Terra é de todos. Cuidémola e respectémola!!

É unha satisfacción para min que ese anaquiño da terra onde nacín, me criei, me fixen persoa e á que sigo unido pr múltiples lazos, sexa galardoada cun premio tan importante. Sen dúbida esa preciosa comarca da Baixa Limia merece tal galardón. pola súa riqueza natural, paisaxística, arqueolóxica e, sobre todo, polo respecto e entendemento entre o home e o medio que os rodea. As xentes desas terras, que viven fundamentalmente do campo, da gandería, sempre foron respectuosos co medio que lles deu de comer.

Os homes e mulleres, que tiveron que emigrar nos anos 60 a Francia, volveron ao seu terruño, cando puideron, para seguir pegados e vivindo del. Non se foron para as cidades. Quedaron alí. Para eles a terra, como dicía Vicente Risco, é unha relixión. Todos volveron para permanecer e morrer nela. Hoxe esta xeración, apenas traballa xa, por causa da idade. Mais, aínda quedan algúns máis novos, poucos, que continúan con esas tarefas. Seguen traballando e coidando destes prediosos lares. Así, pódense ver polos montes da Serra de Laboreiro, polos Montes do Quinxo, vacas soltas, moitas "cachenas" e burras (bestas) pacendo nos altos e nas corgas como antano. Sen dúbida estes gandeiros merecen axudas e incentivos económicos para contiuar con esta tradición e coa conservación desta preciosa comarca.

Este luns 18 de maio tivemos un concerto de guitarra de Breogán Prego Moreno na Casa de Cultura de Verín. Este artista, de pais galegos, nacido na emigración en Suíza, viviu algúns anos en Coruña. Despois vai estudar a Madrid e neste momento vive en Soria. Foi moi interesante e ameno. O salón estaba cheo de xente, nenos do conservatorio cos seus pais e nais, e moitas persoas ás que lles gusta a música e lles interesa a cultura.

O domingo 17 de maio, como todos os anos, houbo un acto literario-musical no mesmo lugar. O salón estaba ateigado de persoas. Non se cabía nin sentados, nin de pé. A semana anterior, o escritor verinés, X. Carlos Caneiro, presentou no mesmo lugar a súa última novela, Blue Moon, coa sala repleta.

Aínda que os actos culturais non son moi frecuentes na nosa vila, cando os hai, o único sitio do que se dispón na comarca é este diminuto salón da Casa da Cultura. Sempre está cheo de todo. Por tanto, a cultura interesa en Verín e na súa comarca.

Non dispoñemos dun lugar axeitado para unha representación teatral, nin para un concerto de certa altura, nin para unha conferencia á que poida acudir máis de 90 persoas. Xa se fixeron obras de teatro no Pavillón Municipal. De pena. Creo, sinceramente, que merecemos algo máis na vila máis grande da provincia de Ourense. Tanto se queremos ver unha obra de teatro, concerto, etc. temos que desprazarnos 75 quilómetros ata Ourense. Veremos algún día un Auditorio, un Edificio Multiusos do nivel que lle corresponde a Verín? Esperemos que agora a nova Secretaria de Turismo da Consellería de Cultura, Dª Carmen Pardo (na foto), se acorde da situación en que está a súa vila, a súa comarca e faga algo por ela. Non perdemos a esperanza.

Achégase o Día das Letras Galegas. Os xornais están cheos de referencias á figura homenaxeada este ano, Ramón Piñeiro. Xa manifestei en varias ocasións que non son moi partidario de celebrar este día como un "cabodano", mais a verdade é que peor sería non facer nada. Para os que amamos a nosa lingua todos os días son días das letras galegas, pois vivimos os 365 días do ano en galego.

Do autor homenaxeado este ano están a falar nos diferentes medios moitas autoridades. Aínda que a súa obra non é das máis lida, nin coñecida, ten a súa importancia. Mais eu quería destacar a súa persoa e a súa figura na recuperación cultural nos anos 50 co Grupo Galaxia. O seu papel foi fundamental neses anos difíciles para a lingua e a literatura galegas. Este grupo encabezado por Ramón Piñeiro fixo que o galego volvese pouco a pouco a ter presenza na vida cultural. Vai comezar a usarse en actos públicos, vanse publicar obras na nosa lingua. O esforzo destes homes na década dos 50 verían os froitos na década dos 60 e 70. Grazas a eles comeza o novo "Rexurdimento" das nosas letras.

Eu tiven o privilexio e o gusto de coñecer a Ramón Piñeiro a mediados dos 80 en Compostela. Para min, daquela estudante de Filoloxía, era un gozo estar con estas figuras míticas da cultura galega. Sempre que podía asistía aos actos onde eles estaban. Lembro algúns de Filgueira Valverde, Ramón Piñeiro, Francisco Fernández del Riego, Carballo Calero. Sen dúbida que eran os nosos mitos, eran os grandes sabios clásicos de Galicia, para aqueles mozos dos 80 en Compostela.

O autor verinés acaba de presentar na súa vila natal a súa última novela. Estivo acompañado do director literario de Biblos Clube de Lectores, Tucho Calvo, onde foi publicada esta novela curta de Caneiro. O autor, fiel ao seu estilo, cunha linguaxe moi coidada e a musicalidade permanente, con temas e personaxes recorrentes, varía a estrutura e o ritmo da obra. Neste caso existe unha trama, un argumento. Bruno T, artista fracasado e trompetista de pouco talento, sofre trastornos mentais: busca a esencia da arte. Casado con Rosa, xuíza de prestixio, acode ao psiquiatra, Luís Portugal. Este, home que busca o prestixio a toda costa, pon en perigo o seu matrimonio con Clara Santos para poder curar a Bruno T. A partir de aí comeza unha relación tremebunda e tórrida entre Bruno e Clara. A novela vai avanzar cun ritmo vertixinoso igual que a súa relación. Aparece a intriga, o suspense. O final é inesperado.

Nesta novela aparecen certos temas "caneirianos": a procura da beleza, o absurdo da existencia, o amor desesperado, o fracaso na vida, a búsqueda constante da felicidade. Os personaxes van cargados como sempre de problemas mentais, son desequilibrados, fracasados, atormentados pola súa infancia ou adoslescencia, aínda que aparentemente teñan unha situación cómoda na vida.

Creo que é unha novela que lles vai gustar aos lectores asiduos de Caneiro, pero tamén aos posibles novos lectores, que teñan certas reticencias para lelo, pola súa dificultade, o seu estilo ou extensión das novelas anteriores. Léana e disfruten.

Acabo de ler este libro de relatos do escritor escocés. Algo ten en común co mundo fantástico e imaxinario do noso Álvaro Cunqueiro. Son de lectura rápida e amena. Pero o que máis sorprende é que un escritor que domina perfectamente o inglés, a súa lingua nai, publique en galego. Parece o mundo ao revés, xa que todos os autores procuran publicar nas linguas que teñen máis falantes como español, inglés, por iso de ter máis lectores, que sen dúbida é bo. Mais algo persoal hai na vontade de publicar en galego: el tamén fala unha lingua minorizada.

Agardamos pola súa nova novela.