ensinargalego

Para cumprir con Kioto España merca cota de CO2 nos países do leste. A verdade é que a Occidente (países do 1º mundo), a España, non lle interesa reducir a contaminación, senón producir a calquera custo. Polo tanto, a imaxe que nos queren vender dende o goberno de preocupación polo cambio climático, de inversións en coches eléctricos, de premiar a venda de autos menos contaminantes, a empresas que contaminen menos, de castigar ás que contaminan, etc, contrastan claramente con estes feitos. Non seremos realmente uns hipócritas? Quizás todo sexa apariencia. Non cren, vostedes?

O tópico de que Galicia é toda verde e que sempre está a chover vai perdendo forza. De feito, houbo anos en que apenas choveu nada. Debemos, polo tanto aforrar a auga, non malgastala. Moitas cidades e vilas sufriron restriccións nos veráns dos últimos anos. Mesmo houbo invernos e primaveras en que non choveu practicamente nada e, cando o fixo, foi de treboada causando numerosos estragos e asolagamentos. Boa proba da seca é este documento.

Estes últimos días presentaron unha "Nova Academia" da lingua portuguesa. Teño que recoñecer que cando lin a noticia sentín vergoña. Refírome, claro está, a esa academia creada en Galicia. Estas persoas non cren no noso idioma. Nunca creron. Eu coñezo a algúns, incluso compañeiros de universidade, que escribían en portugués e falaban castelán. Vaia contradición! Din que o galego non ten futuro e por iso "debemos ser absorvidos" polo portugués, pero na súa vida non  falan portugués, nin galego:falan castelán, educan os fillos en castelán. E logo din que non queren ser asimilados polo español. Eu sempre pensei que eran un grupo moi minoritario, e que os que queremos e amamos o noso idioma, iamos na mesma dirección. Boa nova foi a unificación da normativa do 2003. Eu creo que son poucos, moi poucos os lusistas ou lusófonos ou reintegracionistas, pero aínda así fanse notar moito. E o que máis me doe é que personaxes da política e, sobre todo, da Xunta, participen nos seus actos e lles dean cartos. Podería dicir moitas cousas máis, pero estou confuso. Os que mamamos o galego e o empregamos dende que comezamos a falar todos os días e en todas os momentos da vida, durante toda a nosa vida (xa son máis de 40 anos), vendo estas noticias, fannos reflexionar: non sería mellor comezar a falar, escribir, educar os nosos fillos en castelán? 

Tal día coma hoxe de 2004 deixounos o poeta chairego, Manuel María. Aínda que el se foi, a súa obra será máis durareira có bronce, como dixo o poeta latino. A súa figura revivirá cada vez que lemos a súa literatura. A súa calidade, a súa actualidade, a súa forza e o seu compromiso envólvenos e cautivanos cada vez que abrimos un dos seus moitos libros. Sempre gozaremos da súa presenza todos os que lembramos algún dos momentos entrañables que compartimos con el, cada vez que saboreamos os seus versos. Hoxe vénme á cabeza o día que o coñecín, cando eu era estudante universitario, nunha homenaxe que lle realizamos unha organización estudantil en Santiago hai xa máis de vinte anos. Afortunadamente foron moitos máis os momentos que compartimos en moitos actos: conferencias, recitais, mesas redondas, mesmo manifestacións e, sobre todo, tertulias de amigos. Por todo, grazas Manuel.

Era unha lectura pendente dende hai algún tempo. Por fin, neste mes de agosto tocoulle. A novela de Teresa Moure, foi dos máis, se non o máis engaiolante libro galego dos últimos tempos. As tres personaxes son mulleres loitadoras que van contra as normas establecidas da súa época, que é o século XVII e o final do século XX, no que a narradora e protagonista segue loitando polos seus dereitos dende unha posición feminista, o mesmo que fixeran outros membros da súa familia (estaba tentado a poñer "membras"), tamén mulleres, como foi a nai, a tía,  e incluso bisavoa Aniceta. 

Christina, Hélène e Einés teñen en común un home, Descartes, que de algunha maneira marcou as súas vidas. As dúas primeiras, por ser o seu "amor"; a terceira polas cartas, diarios, poesías atopadas nunha arca no faiado das anteriores onde descobre ao Descartes humano e non ao filósofo que era o que ela coñecía e, sobre quen estaba investigando (facendo a tese). As tres tamén comparten a ansia por saber, por escribir, por aprender. Se ben na última, podemos dicir que xa sería algo normal, non ocorre o mesmo coas primeiras, pois estamos no século XVII, onde practicamente a totalidade da poboación feminina é analfabeta.

Destaca tamén na novela a defensa do carpe diem, dende a perspectiva feminina e o poder dos sentidos, sobre todo o do olfato, que quizais é o menos desenvolto nos humanos, aínda que máis valorado e aprezado entre as mulleres.

Poderíase escribir moito desta obra. Outros/as máis eruditos/as xa o fixeron. Dicir soamente, por se alguén aínda non a leu, que é unha novela moi amena, dinámica e que engancha dende as primeiras páxinas. Non é necesario recomendala, posto que o seu éxito foi arrasador tanto da crítica como de público, que é o que demostra se ten calidade e aporta algo á literatura.

A literatura galega, sen dúbida, ten a novelista que necesitaba dende hai tempo. Non vou caer na tentación de dicir que é a mellor. Non me gusta esta palabra. Afortunadamente, hoxe temos moi boas escritoras. Pero si digo, que é unha gran escritora e que o tempo a porá á beira dos grandes da nosa literatura.

O escritor verinense X. Carlos Caneiro, publicou recentemente unha magnífica novela que, sen dúbida, quedará para a posteridade. Unha novela, no seu estilo, chea de musicalidade, de referencias literarias, cun cuidado exquisito da lingua. Novela de temática amorosa; segundo o autor, el só escribe novelas de amor. Pero o que domina a obra é a búsqueda constante da felicidade. Os personaxes podemos dicir que son reincidentes na súa literatura, fracasados da vida, noctámbulos, buscadores da felicidade e do amor ata o amencer, en medio do alcohol e as tertulias literarias.

A diferencia das outras novelas, aínda que para algúns moi longa, non se fai cando se vai un adentrando nas historias que rodean O Gatopardo e os seus peculiares personaxes: Hermelinda, Arístides, Marquitos, Luzdivina, ... e por suposto Aurorita, eminente prostituta retirada, que coñeceu as máis "ilustres" e importantes personalidades da época cando o Gatopardo era un prostíbulo. Entre elas chama a atención a visita que fixo Pablo Neruda e o incidente que ten alí con outro visitante. Dende entón Neruda permanece no hotelito e na vida da patroa.

Esta é unha novela divertida, amena e que engancha ao lector. Os que coñecen a X. Carlos Caneiro disfrutarán moito, e os que aínda non o coñecen, teñen a oportunidade de disfrutar dunha extraordinaria obra. Recoméndolla encarecidamente.

Nestes últimos días está de actualidade de novo  o tema. A orixe foi a presenza dunha das persoas máis concienciadas neste mundo globalizado: Al Gore. O premio Príncipe de Asturias, sen dúbida, é un merecido recoñecemento a esta persoa. Logo apareceron as opinións controvertidas, e en algúns casos desafortunadas, dos políticos. 

O caso é que todos debemos concienciarnos do problema e, sen dúbida, un dos lugares nos que debemos traballar son os centros de ensino. Hoxe xa existe un proxecto das consellerías de Medio Ambiente e Educación, chamado Axenda 21 Escolar de Galicia (AX21EG) que se está levando a cabo nuns 40 centros en toda Galicia. A temática ten que ver coa sustentabilidade. Agardamos que a medio prazo dean os froitos agardados.